Alan adı, işletmenizin dijital varlıkları içinde geri alınması en zor olanıdır. Sunucuyu değiştirirsiniz, tasarımı yenilersiniz, hatta yazılımı sıfırdan yazarsınız; ama elinizden çıkan bir alan adını geri almak çoğu zaman ya imkânsızdır ya da pazarlık masasında bitmez. Bu yüzden seçimi kadar yönetimi de ciddiye alınmalı.
Doğru alan adı nasıl seçilir?
İyi bir alan adı akılda kalır, telefonda hatasız söylenebilir ve yıllar sonra da işi anlatır. Pratikte şu ölçütlere bakın:
- Telefon testi: Adı birine telefonda söyleyin. Karşı taraf tekrar sormadan doğru yazabiliyorsa iyidir. Tire, çift harf ve yabancı yazımlı kelimeler bu testi çoğunlukla geçemez.
- Türkçe karakter tuzağı: Alan adında ş, ğ, ı gibi karakterler teknik olarak mümkündür ancak e-posta adreslerinde ve eski sistemlerde sorun çıkarır. Latin harflere sadık kalın.
- Uzunluk: Genellikle 15 karakterin altındaki adlar hem hatırlanır hem de kartvizitte rahat okunur.
- Genişleme payı: "ankarakoltukyikama" gibi hem şehir hem tek hizmet içeren adlar, iki yıl sonra ikinci şehre veya ikinci hizmete açıldığınızda sizi kilitler.
- Marka çakışması: Almadan önce tescilli markaları kontrol edin. Başka bir markanın tescilli adını içeren alan adları, yıllar sonra hukuki taleple karşınıza gelebilir.
Uzantı seçimi: .com, .com.tr ve diğerleri
| Uzantı | Ne zaman tercih edilir | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| .com | Yurt dışına da satış yapan veya global algı isteyen markalar | İstenen ad çoğunlukla dolu; alternatif üretmek gerekir |
| .com.tr | Türkiye pazarına odaklı, kurumsal güven vurgusu isteyen işletmeler | Belge esaslı tahsis kuralları uygulanabilir; başvuru öncesi güncel şartları teyit edin |
| .net / .org | Ana adı yedeklemek veya topluluk/hizmet odaklı projeler | Ticari sitede tek başına kullanıldığında ziyaretçi .com'u aramaya devam eder |
| Yeni uzantılar (.shop, .app vb.) | Kampanya siteleri, ürün lansmanları | Sözlü tarifte yanlış anlaşılma oranı yüksektir |
Pratik yaklaşım: ana uzantıyı satın alın, bütçeniz elveriyorsa yakın varyantları da alıp ana adrese yönlendirin. Yönlendirilen alan adları içerik barındırmamalı; aynı içeriği iki adreste yayımlamak arama motorları açısından gereksiz karışıklık yaratır.
Yenilemeyi kaza olmaktan çıkarın
Kaybedilen alan adlarının büyük kısmı hacklenmez, sadece unutulur. Tipik senaryo şudur: alan adı yıllar önce ayrılan bir çalışanın kişisel e-postasıyla alınmıştır, hatırlatma o adrese gider ve kimse görmez. Şunları bugün yapın:
- Alan adını kuruma ait bir e-posta adresiyle kayıtlı hâle getirin. Bu adres, alan adının kendisinden bağımsız olmalı; site kapanınca hatırlatmayı alamaz duruma düşmeyin.
- Otomatik yenilemeyi açın ve kayıtlı ödeme yönteminin son kullanma tarihini takvime ekleyin.
- Süreyi tek yıl yerine birkaç yıl uzatın. Hem risk azalır hem de her yıl tekrarlanan bir unutma ihtimalini ortadan kaldırırsınız.
- Bitiş tarihinden 60, 30 ve 7 gün önce çalacak hatırlatmaları şirket takvimine koyun; sağlayıcının e-postasına tek başına güvenmeyin.
- Alan adı, hosting ve SSL faturalarını tek bir sorumluya bağlayın. Sahipsiz kalan tek şey bile zincirin tamamını durdurur.
Süre dolduğunda alan adı genellikle hemen serbest kalmaz; bir süre park hâlinde bekler ve ardından geri alım penceresi başlar. Bu pencerede istenen geri alım ücreti normal yenileme bedelinin çok üzerinde olabilir; süreler ve ücretler uzantıya ve kayıt firmasına göre değiştiği için kendi sağlayıcınızın şartlarını okuyun. Yani "nasılsa geri alırız" rahatlığı pahalıya patlayabilir.
Sahiplik ve yetki yönetimi
Alan adı kimin adına kayıtlı? Bu sorunun cevabı "ajansımız hallediyor" ise sorun var demektir. Kayıt sahibi (registrant) mutlaka işletmeniz olmalı; ajans veya iş ortağı en fazla teknik yetkili olarak görünmelidir. Panel erişimini şu şekilde düzenleyin:
- Kayıt firması panelinde iki adımlı doğrulamayı açın.
- Şifreyi bir parola yöneticisinde saklayın; kişisel not defterlerinde veya WhatsApp geçmişinde bırakmayın.
- Alan adı kilidini (transfer lock) açık tutun; taşıma yapacağınız gün geçici olarak kapatın, işlem bitince tekrar açın.
- Ajansla çalışıyorsanız "alan adı ve hosting hesaplarının kurum adına kayıtlı olduğu" maddesini sözleşmeye ekleyin.
- Yılda bir kez kayıt bilgilerini gözden geçirin: adres, telefon ve e-posta güncel mi?
DNS yönetimi ve taşıma
Alan adının kaydı ile DNS yönetimi ayrı işlerdir. Kaydı bir firmadan alıp DNS'i başka bir yerden yönetebilirsiniz. Site taşırken kritik ayrıntı, TTL değeridir: kayıtların ne kadar süre önbellekte tutulacağını belirler. Taşımadan en az 24 saat önce ilgili kayıtların TTL değerini düşürün (örneğin 3600 yerine 300 saniye), geçiş tamamlanıp her şey doğrulandıktan sonra tekrar normal seviyeye çıkarın.
E-posta kayıtlarını da unutmayın. Site taşınırken MX, SPF, DKIM ve DMARC kayıtları yeni ortama kopyalanmazsa siteniz açılır ama kurumsal e-postalarınız sessizce düşmeye başlar. Bu, taşımalarda en sık yaşanan ve en geç fark edilen arızalardan biridir.
Taşıma öncesi kontrol listesi
| Adım | Ne yapılır | Zamanlama |
|---|---|---|
| Kayıt dökümü | Mevcut A, CNAME, MX, TXT (SPF/DKIM/DMARC) kayıtlarını satır satır yazılı listeye alın | Taşımadan 1 hafta önce |
| TTL düşürme | Taşınacak kayıtların TTL değerini 300 saniyeye indirin | En az 24 saat önce |
| Yeni sunucuda deneme | Siteyi hosts dosyası veya geçici alt alan adıyla yeni sunucuda test edin | Taşımadan 1-2 gün önce |
| Geçiş | A/CNAME kaydını değiştirin, SSL sertifikasını yeni sunucuda üretin | Salı-perşembe, mesai içi |
| Doğrulama | Site, form gönderimi, ödeme akışı ve e-posta alma/gönderme testleri | Geçişten sonraki 2 saat |
| TTL geri alma | TTL'i 3600 veya üzerine çıkarın | 48 saat sonra |
Sık yapılan hatalar
- Alan adını çalışanın kişisel hesabıyla almak.
- Marka tescilini kontrol etmeden büyük bütçeli baskı işi yaptırmak.
- Kampanya için alınan onlarca alan adını yıllarca yenilemeye devam etmek; kullanılmayanı kapatın.
- DNS değişikliğini cuma akşamı yapmak. Sorun çıkarsa destek de tatilde olur.
- Alan adı yenileme uyarısı taklidi yapan sahte e-postalara ödeme yapmak. Ödemeyi her zaman panelinize kendiniz girerek yapın.
Uygulanabilir özet
- Alan adının kayıt sahibini bugün kontrol edin; işletmeniz görünmüyorsa düzeltin.
- Kurumsal ve bağımsız bir yönetim e-postası tanımlayın, iki adımlı doğrulamayı açın.
- Otomatik yenilemeyi açıp süreyi çok yıllı hâle getirin ve takvime 60/30/7 günlük üç kademeli hatırlatma ekleyin.
- Taşıma öncesi TTL'i 300 saniyeye düşürün, MX/SPF/DKIM/DMARC kayıtlarını yazılı bir listeye çıkarın.
- Kullanmadığınız varyant alan adlarını gözden geçirip yalnızca marka koruması için gerekli olanları tutun.
