Bir e-ticaret kataloğunda en çok tekrar eden iki iş vardır: ürün açıklaması yazmak ve görselleri düzenlemek. İkisi de yapay zekâya devredilebilir; ama devrederken sınırı yanlış çizerseniz iade oranınız ve şikâyet sayınız artar. Sınır basit: ürünün gerçekliğini üretmeyin, sunumunu üretin.
Ürün açıklamasının iskeleti önce sizde olmalı
Kötü sonuçların ana nedeni, modele "şu ürünün açıklamasını yaz" demektir. Elinde veri olmayınca eksik kalan yeri doldurur; ortaya "yüksek kaliteli malzemeden üretilmiş, uzun ömürlü" gibi hiçbir şey söylemeyen ya da daha kötüsü yanlış bilgi veren metin çıkar.
Doğru yöntem, her ürün için yapılandırılmış bir veri seti hazırlamaktır. Minimum alanlar:
- Ürün adı, marka, model kodu
- Ölçüler, ağırlık, malzeme, renk seçenekleri
- Kutu içeriği ve garanti süresi
- Kime uygun / hangi durumda kullanılır
- Uyumluluk bilgisi (hangi cihaz, hangi beden, hangi model)
- Bakım ve kullanım uyarıları
Bu alanlar dolu olduğunda üretilen metin "yaratıcı yazı" değil, veriden türetilmiş satış metni olur. Kural şudur: metinde geçen her teknik bilgi, girdi setinde yazılı olmalı.
Örnek girdi: "Ürün: katlanır kamp sandalyesi, X marka, model KS-220. Ölçü: 52x58x88 cm, ağırlık 2,6 kg. Malzeme: 600D polyester, alüminyum iskelet. Taşıma kapasitesi: 110 kg. Kutuda: sandalye + taşıma çantası. Garanti: 2 yıl. Sadece bu verileri kullan; eksik bilgi varsa 'belirtilmemiştir' yaz, tahmin etme."
Kısa ve uzun açıklamayı ayırın
Kısa açıklama (2-3 cümle) listeleme sayfası ve paylaşımlar için; uzun açıklama karar aşaması için yazılır. Uzun açıklamada şu yapı iyi çalışır: ne işe yarar, kime uygun değil, teknik özellikler listesi, sık sorulan 3 soru, kargo ve iade bilgisi.
"Kime uygun değil" bölümü çoğu mağazada yoktur. Bir kamp sandalyesinin 110 kg üzerini taşımadığını yazmak, o üründe satış sayısını bir miktar düşürür; buna karşılık yanlış beklentiyle sipariş verip iade eden müşteriyi ve tek yıldızlı yorumu baştan engeller.
Yasal ve etik sınırlar
Türkiye'de mesafeli satışta ürünün temel nitelikleri hakkında doğru ve eksiksiz bilgi vermek satıcının sorumluluğundadır; metni kimin ya da neyin yazdığı bu sorumluluğu değiştirmez. Kendi kategorinizde hangi zorunlu bilgilerin bulunması gerektiğini tüketici mevzuatı ve varsa sektör düzenlemeniz üzerinden teyit edin, kulaktan dolma listelere güvenmeyin.
Yapay zekâya kesinlikle yazdırmamanız gereken ifadeler:
- Sağlık ve tedavi iddiaları ("bağışıklığı güçlendirir", "ağrıyı geçirir")
- Ölçülemeyen kesin vaatler ("ömür boyu dayanır", "asla kırılmaz")
- Rakiple karşılaştırmalı, belgesiz üstünlük cümleleri
- Sertifika, test sonucu, standart numarası ve ödül adı
- Menşe, garanti süresi, içerik ve enerji sınıfı bilgisi
Son üç maddedeki bilgiler yalnızca tedarikçi belgesinden kopyalanır; modelin bu alanları doldurmasına hiç izin vermeyin.
Görsel üretiminde neyi yapay zekâya bırakabilirsiniz
| İş | Yapay zekâ uygun mu | Neden |
|---|---|---|
| Arka plan temizleme, beyaz fon | Evet | Ürünün kendisi değişmez |
| Kadraj ve ölçü standardı (ör. 4:5) | Evet | Katalog tutarlılığı sağlar |
| Kategori ve kampanya banner'ı | Evet | Ürün fotoğrafı iddiası taşımaz |
| Ürünü ortamda gösteren sahne | Dikkatli | "Temsilidir" notu şart |
| Ürünün kendisini üretmek, renk veya deseni değiştirmek | Hayır | Gelen ürünle uyuşmazsa iade sebebi |
| Model üzerinde giyim gösterimi | Hayır (etiketsiz) | Kalıp ve duruş yanıltır |
Pratik ayrım şudur: müşteri kutuyu açtığında gördüğü şeyi etkileyen her müdahale yasak, yalnızca sunumu etkileyen müdahale serbest.
Teknik hijyen: hız ve erişilebilirlik
Üretilen görseller çoğu zaman gereğinden büyük gelir. Yayına almadan önce uzun kenarı ürün detayı için 1600 piksel civarına indirin, WebP üretin, listeleme sayfasında 400-600 piksellik küçük boyu servis edin ve ilk ekranın altındaki görselleri geç yükleyin (lazy loading). Paylaşımlı hosting'de 3 MB'lık ürün görselleri mobil dönüşümü sessizce öldürür.
Alternatif metin (alt) alanını da doldurun: "urun-1234.jpg" değil, "gri kumaş üç kişilik kanepe, yan görünüm". Bu hem ekran okuyucu kullananlar için gerekli hem de görsel aramada karşılığı olan tek alan.
200 ürünlük bir katalog için uygulanabilir akış
- Tedarikçi verisini tek bir tabloya toplayın; eksik alanları işaretleyin. Eksik alan varsa o ürün için metin üretmeyin.
- Kategori bazında bir ton belirleyin (teknik / sade / sıcak) ve tüm katalogda aynı başlık yapısını kullanın.
- Önce 10 ürünle deneyin, çıktıları elle düzeltin ve yaptığınız her düzeltmeyi tek cümlelik bir kurala çevirip girdi şablonuna ekleyin.
- Kalan ürünleri 20-30'luk partiler halinde üretin; her partiden rastgele %10'unu satır satır tedarikçi verisiyle karşılaştırın.
- Görsellerde önce fon ve kadraj standardını uygulayın; sahne görsellerini ayrı klasörde tutup görsel altına "temsili görseldir" notu ekleyin.
- Yayından sonra dört hafta boyunca iade nedenlerini okuyun. "Beklediğim gibi değil" diyen her iade, açıklama ya da görsel hatasına işaret eder; ilgili ürünü düzeltip kuralı şablona geri yazın.
Bu akışta zaman kazancı metin yazmaktan değil, düzeltmeyi kurala çevirmekten gelir. Aynı hatayı 200 üründe tek tek düzeltmek, baştan doğru şablon kurmaktan pahalıdır.
Yayın öncesi kontrol listesi
- Metindeki her ölçü, malzeme ve uyumluluk bilgisi tedarikçi verisinde var mı?
- Sağlık, dayanıklılık veya "en iyi" iddiası içeren cümle kaldı mı?
- Sertifika, standart veya test sonucu belgesiz geçiyor mu?
- "Kime uygun değil" bölümü yazıldı mı?
- Aynı cümle onlarca üründe birebir tekrar ediyor mu?
- Görselde ürünün rengi, deseni ve aksesuarları gerçekle birebir mi?
- Sahne görsellerinde "temsili" ibaresi var mı?
- Görseller WebP ve makul boyutta mı, alt metinleri dolu mu?
Özet
- Veriyi siz verin, metni yapay zekâ toparlasın; sıra tersine dönerse yanlış bilgi üretilir.
- Uzun açıklamaya "kime uygun değil" bölümü ekleyin; yanlış beklentiyle gelen siparişi baştan eler.
- Görselde ürünün gerçekliğine dokunmayın; yalnızca fon, kadraj ve sunumu iyileştirin.
- Her partiden %10 örneklem kontrolü yapın; toplu üretimde hata da toplu olur.
- Boyut, WebP ve alt metin hijyenini ihmal etmeyin; kazandığınız zamanı sayfa hızında kaybetmeyin.
