Hazır script fiyatları birkaç bin liradan on binlerce liraya kadar değişiyor; ama satın aldıktan üç ay sonra pişman olanların ortak noktası fiyat değil, sormadıkları sorular. Aşağıdaki 12 soruyu satıcıya yazılı olarak sorun ve cevapları saklayın. Sözlü verilen sözler, kurulum sonrası tartışmalarda işe yaramıyor.
Lisans ve teslimat
1. Lisans kaç alan adını kapsıyor?
Tek alan adı mı, alt alan adları da dahil mi, test kurulumu ayrı lisans mı sayılıyor? "site.com ve test.site.com aynı lisansla çalışır mı?" sorusunu birebir sorun. İkinci şube ya da ikinci marka ihtimalini bugünden fiyatlandırın; ek lisansın fiyatını da aynı yazışmada isteyin.
2. Kaynak kod düz metin olarak mı teslim ediliyor?
Şifrelenmiş (encode edilmiş) dosyalar sunucu değiştiğinde veya PHP sürümü yükseldiğinde çalışmayabilir; kendi geliştiricinizle tek satır düzenleme de yapamazsınız. Cevap net bir "evet, tüm PHP dosyaları açık" değilse, fiyat ne olursa olsun risk aldığınızı bilerek ilerleyin.
3. Paketin içinde tam olarak ne var?
Kod, veritabanı şeması, örnek veri, kurulum belgesi, yönetici kılavuzu ve varsa tasarım kaynak dosyaları. Bir de şunu sorun: güncellemeler tam kurulum dosyası olarak mı, yoksa üzerine yazılan fark paketi olarak mı geliyor? İkisi arasındaki fark, her güncellemede özelleştirmelerinizi kaybedip kaybetmeyeceğinizi belirler.
Teknik uyum ve barındırma
4. Hangi PHP ve MySQL/MariaDB sürümleriyle test edildi?
"PHP 8 uyumlu" cevabı yetmez; alt ve üst sınırı isteyin. Hostinginiz PHP 8.3'e geçtiğinde script çalışmaya devam edecek mi? Gerekli eklentileri (pdo_mysql, mbstring, gd veya imagick, curl, zip, intl) liste hâlinde alın ve barındırma panelinizdeki PHP sürüm/eklenti ekranıyla karşılaştırın.
5. Paylaşımlı hostingte çalışır mı, VPS mi gerekir?
Composer kurulumu, Node.js derlemesi, kök dizin erişimi, arka plan servisi veya Redis isteyen bir yapı paylaşımlı pakette çalışmaz. "Dosyaları panelden yükleyip kurulum sihirbazını çalıştırınca biter mi?" sorusu bu farkı hemen ortaya çıkarır. Cevaba göre bütçenize aylık sunucu maliyeti eklemeniz gerekebilir.
6. Cron ve e-posta gereksinimleri neler?
Sipariş hatırlatma, rezervasyon iptali, yedekleme, site haritası üretimi gibi işler zamanlanmış görev ister. Kaç adet cron, hangi sıklıkla? E-posta gönderimi PHP'nin dahili fonksiyonuyla mı, SMTP ile mi yapılıyor? SMTP ise alan adınız için SPF ve DKIM kaydı kurmanız gerekecek; aksi hâlde bildirim e-postaları spam kutusunda birikir.
Türkiye gerçekliği
7. Ödeme altyapısı kutudan çıkıyor mu?
iyzico, PayTR, Shopier ya da banka sanal POS entegrasyonlarından hangileri hazır? 3D Secure akışı destekleniyor mu? Taksit tablosu, komisyon yansıtma ve iade süreci panelden yönetilebiliyor mu? "API dokümanı var, kolayca eklenir" cevabı çoğu zaman ek geliştirme faturası demektir; öyleyse o kalemin fiyatını şimdi isteyin.
8. Fatura, KDV ve KVKK tarafı ne durumda?
Ürün bazında farklı KDV oranı tanımlayabiliyor musunuz? E-arşiv/e-fatura entegrasyonu var mı, yoksa siparişleri muhasebe programına elle mi aktaracaksınız? KVKK tarafında açık rıza metinleri, çerez bildirimi, veri silme talebi ve kişisel veri dışa aktarma ekranı bulunuyor mu? Mesafeli satış sözleşmesi ve ön bilgilendirme formu sipariş akışına gömülü mü? Bu metinlerin içeriğini kendi hukuk danışmanınıza doğrulatın.
9. Türkçe karakterler her yerde doğru çalışıyor mu?
Veritabanı utf8mb4 mü? Arama kutusuna "istanbul" yazınca "İstanbul" kayıtları geliyor mu? Sıralamada Ç, Ğ, İ, Ö, Ş, Ü harfleri doğru yere düşüyor mu? PDF çıktısı, e-posta konu satırı ve yüklenen dosya adlarını ayrı ayrı test edin. Bu, çeviriyle Türkçeleştirilmiş yabancı scriptlerin en sık çuvalladığı noktadır.
Süreklilik: destek, güncelleme, çıkış
10. Güncelleme ne kadar süre ücretsiz?
Ömür boyu mu, bir yıl mı? Süre bitince mevcut sürüm çalışmaya devam ediyor mu, yoksa kilitleniyor mu? Güvenlik yaması çıktığında nasıl haber alıyorsunuz? Son bir yılın sürüm notlarını görmek isteyin; tarihli ve düzenli işlenmiş bir değişiklik günlüğü, satıcının hâlâ ürünün başında olduğunu gösteren somut bir kanıttır.
11. Destek kapsamı nerede bitiyor?
Kurulum desteği dahil mi, kaç saat? Yanıt süresi taahhüdü var mı, hangi kanaldan? "Sizin yaptığınız özelleştirmeden kaynaklanan sorun" tanımı nasıl yapılıyor? Satın almadan önce küçük bir teknik soru gönderip yanıt hızını ölçün; satış öncesi aldığınız yanıt hızı, satış sonrasının üst sınırıdır.
12. Satıcı yarın işi bırakırsa ne olur?
Uzak bir sunucuya lisans doğrulaması yapan yapılarda o sunucu kapandığında siteniz de kapanabilir. "Kod, lisans sunucusuna bağlanmadan çalışır mı?" sorusunun cevabı hayatidir. Veritabanı yedeği ve yükleme klasörüyle birlikte başka bir geliştiriciye devredilip devredilemeyeceğini de netleştirin.
Cevapları nasıl okumalısınız?
Aynı soruya verilen iki cevap arasındaki fark genelde teknik değil, niyet farkıdır. Aşağıdaki tablo sık duyulan yanıtları ikiye ayırıyor.
| Soru alanı | Güven veren cevap | Uyarı işareti |
|---|---|---|
| Kaynak kod | "Tümü açık, düzenleyebilirsiniz" | "Çekirdek dosyalar korumalıdır" |
| Sunucu | Yazılı gereksinim listesi | "Her yerde sorunsuz çalışır" |
| Ödeme | Demoda test kartıyla canlı akış | "İsterseniz sonradan ekleriz" |
| Güncelleme | Tarihli sürüm notları | "Sürekli geliştiriyoruz" |
| Destek | Kapsam ve süre yazılı | "Merak etmeyin, hallederiz" |
| Çıkış | Yedeği indirip devredebilirsiniz | "Lisans sunucumuz hep açık kalır" |
Sık yapılan hatalar
- Sadece vitrin tasarımına bakıp yönetim panelini hiç açmamak.
- Demo verisiyle yetinmek; 5 kayıtla hızlı görünen liste, 5.000 kayıtla donabilir.
- Fiyatı tek kalem sanmak; kurulum, tema uyarlama, ödeme entegrasyonu ve yıllık yenileme çoğu satıcıda ayrı kalemlerdir.
- Sözleşme yerine ekran görüntüsüne ve reklam metnine güvenmek.
- Kendi hostinginizin sınırlarını (bellek limiti, dosya sayısı, cron hakkı, veritabanı boyutu) hiç kontrol etmemek.
- Veri göçünü sonraya bırakmak; mevcut ürün/müşteri listenizin hangi formatta (CSV, Excel, SQL) aktarılacağını satın alma anında sorun.
Satın almadan önce dört adım
- 12 soruyu tek e-postada gönderin; cevap süresi ve netliği, destek kalitesinin ön izlemesidir.
- Yönetici demosunda bir sipariş ya da rezervasyon kaydını baştan sona kendiniz oluşturun, sonra iptal edin.
- Lisans kapsamı, teslimat içeriği, güncelleme süresi ve destek sınırlarını tek sayfalık bir yazışmayla teyit ettirin; ödemeyi ondan sonra yapın.
- İlk günden yedek planınızı kurun: kodun ve kurulum sonrası ilk veritabanı dökümünün sizde bir kopyası olsun.
Kısa kontrol listesi
- Lisans kaç alan adı, alt alan adı ve test kurulumu kapsıyor?
- Tüm PHP dosyaları açık kaynak olarak mı teslim ediliyor?
- Desteklenen PHP/MariaDB sürüm aralığı ve eklenti listesi elimde mi?
- Paylaşımlı hosting yeterli mi, yoksa VPS bütçesi gerekiyor mu?
- Kaç cron görevi var, SMTP ayarı yapılabiliyor mu?
- Hangi ödeme sağlayıcıları kutudan çıkıyor, 3D Secure var mı?
- KDV oranları, e-fatura ve KVKK ekranları mevcut mu?
- Türkçe arama, sıralama ve PDF çıktısı test edildi mi?
- Ücretsiz güncelleme süresi ve sonrası ne oluyor?
- Destek kapsamı, kanalı ve yanıt süresi yazılı mı?
- Lisans sunucusu kapanırsa site çalışmaya devam eder mi?
- Kod ve veritabanı yedeği bende mi, devredilebilir mi?
