Script Demosu İncelerken Nelere Bakmalı? 15 Maddelik Test

Demo, satıcının size gösterdiği en iyi hâldir; sizin işiniz o cilanın altına bakmaktır. Aşağıdaki 15 madde, bir script demosunu yaklaşık yirmi dakikada elemek için tasarlandı. Kronometre tutun, her maddeye "geçti / kaldı / soru işareti" diye not düşün; iki farklı ürünü aynı listeyle gezdiğinizde karar kendiliğinden netleşir.

Vitrin tarafı: müşterinin gördüğü yüz (1-5)

1. Uçtan uca bir işlem tamamlayın. Ürünü sepete atın, adres girin, ödeme adımına kadar gidin; rezervasyon scriptinde tarih seçip kayıt oluşturun. Akışın ortasında takılan bir demo, canlıda daha kötüsünü yapar.
2. Mobilde açın. Masaüstünde şık duran menülerin bir kısmı telefonda dağılır. Menüyü, filtreleri, sepeti ve form alanlarını kendi telefonunuzdan deneyin; tek elle doldurulamayan bir form, sipariş kaybı demektir.
3. Arama kutusunu zorlayın. Türkçe karakterli, büyük harfli ve yazım hatası içeren kelimeler yazın. "istanbul" araması "İstanbul" sonuçlarını getiriyor mu, "gomlek" yazınca "gömlek" çıkıyor mu, kısmi kelime çalışıyor mu? Türkçede i/ı ve İ/I ayrımı, hazır scriptlerde en sık kırılan yerlerden biridir.
4. Filtre ve sıralamayı deneyin. Fiyata göre sıralama gerçekten doğru mu, filtre seçimi ikinci sayfaya geçince korunuyor mu, adres çubuğundaki bağlantıyı kopyalayıp yeni sekmede açtığınızda aynı sonuç geliyor mu?
5. Boş ve hatalı durumları test edin. Sonuç bulunmayan bir arama yapın, adres çubuğuna olmayan bir sayfa adresi yazın, formu eksik gönderin. İyi yazılmış ürünler bu ekranlara da emek harcar; kötüleri boş beyaz sayfa veya ham hata çıktısı gösterir.

Yönetim paneli: asıl kullanacağınız yer (6-10)

Vitrini müşteriniz birkaç dakika görür, paneli siz her gün saatlerce kullanırsınız. Demoya ayırdığınız zamanın en az yarısı buraya gitmeli.

1. Yönetici demosu var mı? Yalnızca tanıtım videosu gösteriliyorsa dikkatli olun. Canlı yönetici demosu vermeyen satıcıdan en azından ekran paylaşımıyla, sizin yönlendirdiğiniz bir gezinti isteyin.
2. Yeni bir kayıt oluşturun. Ürün, oda veya ilan ekleyin ve süreyi ölçün: tek bir kaydı sıfırdan girmek kaç dakika sürüyor? Zorunlu alanlar mantıklı mı, görsel yükleme ve galeri sıralaması çalışıyor mu, kaydettikten sonra vitrinde göründü mü?
3. Siparişi veya rezervasyonu yönetin. Durum değiştirin, not ekleyin, iptal edin, iade başlatın. Müşteriye bildirim gidiyor mu, gidiyorsa metni panelden düzenlenebiliyor mu?
4. Kullanıcı ve yetki ekranına bakın. Muhasebe, depo ve satış personeline farklı yetki verebiliyor musunuz? Tek bir yönetici hesabı varsayan yazılım, üç kişilik bir ekipte bile herkesin her şeyi silebildiği anlamına gelir.
5. Raporlara girin. Tarih aralığı seçilebiliyor mu, CSV veya Excel dışa aktarma var mı, rakamların KDV dahil mi hariç mi olduğu açıkça yazıyor mu? Muhasebenizin kabul etmeyeceği bir rapor, ekranda güzel duran bir grafikten ibarettir.

Teknik ve gerçek dünya sinyalleri (11-15)

1. Demo verisinin hacmine bakın. Sekiz ürünle her yazılım hızlıdır. Kategoride kaç kayıt olduğunu sorun; kataloğunuz büyükse birkaç bin kayıtlı bir demo isteyin ve liste sayfasının, aramanın, panel içi filtrenin o hacimde de akıcı olup olmadığına bakın.
2. Sayfa hızını kabaca ölçün. Ana sayfayı ve bir liste sayfasını telefon bağlantısında açın; içerik birkaç saniyede gelmiyorsa sebebini sorun. Onlarca megabaytlık arka plan videoları ve sıkıştırılmamış görseller ilk uyarıdır. Tarayıcının geliştirici araçlarındaki ağ sekmesi, sayfanın toplam boyutunu tek bakışta gösterir.
3. Türkiye özelindeki alanları kontrol edin. KDV oranı ürün bazında ayarlanabiliyor mu, kargo kuralları tanımlanabiliyor mu, mesafeli satış sözleşmesi ve ön bilgilendirme formu sipariş akışında çıkıyor mu, aydınlatma metni ve çerez tercihleri panelden düzenlenebiliyor mu, e-fatura veya muhasebe entegrasyonu için bir yol var mı? Bu başlıklarda kendi mali müşavirinizin ve varsa hukuk danışmanınızın görüşünü almadan "uyumlu" ifadesine güvenmeyin.
4. Sürüm geçmişini isteyin. Son bir yılda kaç güncelleme yayınlanmış, notlar tarihli mi, ne değiştiği yazıyor mu? Uzun süredir güncellenmeyen bir ürün, sunucunuzdaki PHP sürümü yükseltildiğinde sizi yalnız bırakabilir.
5. Destek hızını satın almadan ölçün. Demoda gördüğünüz somut bir eksikliği yazılı olarak bildirin. Yanıtın ne kadar sürede geldiği ve ne kadar somut olduğu, satın aldıktan sonraki yılların provasıdır.

İyi demo mu, cilalı vitrin mi?

Sık yapılan hatalar

• Yalnızca ana sayfa tasarımına bakıp karar vermek. Tasarım değiştirilebilir; veri modeli ve iş akışı kolay kolay değişmez.
• Demoyu satıcı gezdirirken izlemek. Fareyi kendiniz tutun; hazırlanmış turlar hep sorunsuz noktalardan geçer.
• Kendi gerçek verinizle test etmemek. Kendi ürün adlarınızdan, fiyatlarınızdan ve kategorilerinizden birkaçını girin; uzun ürün adları ve çok kademeli kategoriler çoğu arayüzü zorlar.
• Ekipten kimseyi sürece katmamak. Paneli günlük kullanacak kişi demoyu görmeden karar vermeyin.
• Ödeme ve kargo tarafını "nasılsa eklenir" diye ertelemek. Bu iki başlık, sonradan gelen ek geliştirme faturalarının sık rastlanan kaynağıdır.

Demo sonrası kontrol listesi

1. Vitrin, panel ve teknik olmak üzere üç başlıkta not tutun; en az iki ürünü aynı 15 maddelik listeyle kıyaslayın.
2. Uçtan uca en az bir işlem akışını kendiniz tamamlayın, ardından iptal ve iade adımlarını da deneyin.
3. Kendi verinizden 5-10 örnek kaydı demoya girin ve arama, filtre, rapor ekranlarında bulup bulamadığınıza bakın.
4. Yerel gereksinimlerinizi (KDV, kargo, yasal metinler, fatura) demoda gözle doğrulayın; sözlü vaatle yetinmeyin.
5. Sürüm geçmişini ve destek yanıt süresini satın almadan önce ölçün.
6. Eksik bulduğunuz maddeleri liste hâlinde satıcıya gönderip hangilerinin standart pakette, hangilerinin ek ücretle çözüleceğini yazılı olarak alın.

Bu liste bir yazılımı garantiye almaz; kötü seçimlerin büyük kısmını daha ilk yirmi dakikada eler. Kalan riski de teklifi yazılı hâle getirerek, teslim koşullarını ve destek kapsamını sözleşmeye yazdırarak azaltırsınız.